Lợi thế sân nhà trong bóng đá: thật sự lớn đến đâu?

"Đá trên sân nhà là đã có lợi thế" là câu nói quen thuộc trong bóng đá. Nhưng lợi thế ấy đến từ đâu, và lớn đến mức nào? Dữ liệu từ các giải đấu hàng đầu cho thấy câu trả lời thú vị hơn nhiều người nghĩ.

Lợi thế sân nhà có thật

Qua nhiều thập kỷ, ở hầu hết giải vô địch quốc gia, đội chủ nhà thắng nhiều hơn đội khách một cách rõ rệt. Ở các giải hàng đầu châu Âu, đội chủ nhà thường thắng khoảng 45% số trận, đội khách khoảng 30%, phần còn lại là hòa. Con số cụ thể thay đổi theo từng mùa và từng giải, nhưng xu hướng chung khá ổn định.

Vì sao đội chủ nhà có lợi?

1. Khán giả. Tiếng cổ vũ tiếp thêm năng lượng cho cầu thủ chủ nhà và tạo áp lực lên đội khách. Những sân nổi tiếng về bầu không khí như Anfield hay Signal Iduna Park thường được ví như "cầu thủ thứ 12".

2. Di chuyển. Đội khách phải di chuyển, ngủ khách sạn, thay đổi thói quen sinh hoạt. Ở các trận cúp châu Âu với quãng đường xa, yếu tố này càng rõ.

3. Sự quen thuộc. Kích thước sân, độ dài cỏ, độ nảy của bóng, thậm chí hướng gió và ánh sáng đều là thứ đội chủ nhà đã quen. Một số đội còn điều chỉnh mặt sân cho hợp với lối chơi của mình.

4. Tâm lý trọng tài. Nhiều nghiên cứu cho thấy áp lực từ khán đài có thể khiến trọng tài vô thức đưa ra quyết định có lợi cho đội nhà, nhất là ở những pha phạm lỗi nằm trên ranh giới. VAR đã giảm bớt phần nào, nhưng không xóa bỏ hoàn toàn.

Bài học từ mùa giải không khán giả

Khi đại dịch COVID-19 khiến các giải đấu phải đá trên sân không khán giả trong mùa 2020-21, giới nghiên cứu có được một "thí nghiệm tự nhiên" hiếm có. Lợi thế sân nhà giảm rõ rệt ở nhiều giải. Ở Ngoại hạng Anh mùa đó, đội khách thậm chí thắng nhiều trận hơn đội chủ nhà. Đây là bằng chứng mạnh mẽ cho thấy khán giả là một phần quan trọng của lợi thế sân nhà.

Lợi thế sân nhà đang giảm dần

Ngay cả trước đại dịch, lợi thế sân nhà đã có xu hướng giảm trong nhiều năm. Lý do có thể là điều kiện di chuyển ngày càng tốt, sân bãi được chuẩn hóa, và các đội khách chuẩn bị chuyên nghiệp hơn với sự hỗ trợ của dữ liệu.

Áp dụng khi xem bóng đá

Khi đọc lịch thi đấu Ngoại hạng Anh hay xem kết quả bóng đá hôm nay, hãy để ý xem đội bóng chơi ở đâu. Có những đội rất mạnh trên sân nhà nhưng sa sút khi làm khách, và ngược lại. Một đội đứng cao trên bảng xếp hạng Ngoại hạng Anh nhờ phong độ sân nhà vẫn có thể gặp khó trong một chuỗi trận sân khách liên tiếp. Bảng xếp hạng sân nhà, sân khách trên các trang thống kê sẽ cho bạn thấy rõ điều này.

Mục kết quả bóng đá trên Kèo Đỉnh (keodinh.org) tổng hợp tỷ số theo giải và theo câu lạc bộ, giúp bạn dễ so sánh thành tích sân nhà và sân khách của từng đội. Còn muốn theo dõi trực tiếp, bảng tỷ số bóng đá trực tuyến được cập nhật từng phút trong lúc trận đấu diễn ra.

Lời kết

Lợi thế sân nhà có thật, nhưng không phải là bảo đảm chiến thắng. Nó chỉ là một trong nhiều yếu tố cần cân nhắc, bên cạnh phong độ, lực lượng và lịch thi đấu. Hiểu được nó, bạn sẽ có thêm một góc nhìn thú vị mỗi khi theo dõi một trận cầu.